00:03
Gratis dienste vir mense wat dit rechtig nie kan bekostig nie, is 70 miljard rand fonds om daarmee te help. Tender korruptie wat op municipale vlak uitgroei moet word, toegang tot lopende water en die rol wat nie meer door straat te vloe nie, fonds sal mense wat spaarse winkels wil oopmaak te help, veiliger straat en gemeenskap en een oproep dat mense moet deel word van gemeenskapspolisering forums. Een diagram wat anduid hoe die ANC terugvoer sal gee op verskye vlakke van regering aan hulle lede. Ons geleer uit ons foute help ons om dit recht te maak. Dit was die boodskap en alles anders deel van die 6-punt plan wat die ANC vandag tijdens die manifesto bekendstelling bekendgemaak het. Die geleendheid is in diep sleut in Johannesburg hou. Dit volg kort op die hakke van een gehootise aankondiging oor burgemeesterskandidate in Stanton. Ek praat vanavond oor die en ander nies. Welkom by kommentaar, my gast is die politieke ontleder van die Noordwesten Universiteitse Sake School, professor Piet Kraukamp. Goeienaand, Piet. Goeienaand.
00:57
Onafhankelike ontleder, Professor Pieter Dievenage. Goeie naand, Pieter. Goeie naand, Suzanne en Hamel. En die politieke ontleder van Universiteit Pretoria, Ruiland Henwoed. Goeie naand, Ruiland. Goeie naand, Suzanne en ons panlede en ons luisteraars. My klank regisseer is Laverna Beekes en ek is Suzanne Paxton.
01:18
Welkom terug by kommentaar en as jy nie gehoor het nie, my gasten vanavond, Ruiland Hennoot, Pieter Dievenage en Piet Kruikamp. Kom ons begin by die baie slechte nees van die jylle nawek het kon een hoogtepunt gewees het, maar het is toe nou nie. Is die rakpee, sprongbukkel wat gesikkel het op Alice Park en die naziese hartseer en soos Rassier, as my soos sê het, sy woede self op die hals gehaal het,
01:40
Piet, kom ons begin by jou, wat het jy gedink van die rugby?
01:59
Ek het gedink ons plan, of geseem maar rassiese plan, om soveel as moeilijk spelers een kans te gegeven te speel. Het so biekie geboemering, in die opzicht dat ek dinkie spannend bid uiteindelijk op die veld gedra, wat eindelijk relatief lang klaar saam mekaar gespeel het. En as ek nou vir een oomlik myself, Louis de Williërs kan hou, zou ek gesê het, elke speler lak dit so drie kies te ver op sy eigen gedoen, die samenspel was nie wat het was nie. En volgende week, we met jas tin die drie hand.
02:28
Raalind? Ja, het stem saam met Piet. Natuurlijk die kwestie wat dit baie moeilik maak in Zuid-Afrika is verwachtinge. En die Sprommokspan het een van die verwachtinge gevoerd wat nie mag teleerstel nie, wat nie mag die lever wat verwacht word nie. So dit is iets wat nie makkelijk verteerbaar is nie. Maar ek denk daar moet ook een bykie realisme kom. Mies is betek hier, denk ek, te gemakkelijk en verwacht te veel aan een loop. Die kwestie is ook dat africhters moet kyk na spelers, die rotatie van spelers. En dan natuurlijk, wat is die langtermijn plan in termen van nie die opbouw van spelers, maar hoe ontwikkel jy jou strategie? En as jy tegen een anders pand speel, soos jy Oblex, wat Zuid-Afrika's nummer één opponent in die wereld is, dan gaan alles nie altyd uit werd, soos jy dit verlee nie. So my gevoel is, ja, groote leerstelling, maar dis nie die einde van die wereld nie.
03:28
Net om te sê, dit is so, excuse Roland, jy moet net vir ons sê, jy gaan dit doen. Ek weet nie, ek is aanvaardbaar daar nie, maar toe maar. Pieter, maar gaan die nasie verrasie en die span kan vergeef?
03:53
Ach nee, ek dink nie so nie. Kijk, ek self moet my kaart op die tafel sit. Ek het gedink, ons gaan my 10 punte plus makkelijk wen. En het wees jou net wat een fascinerende spel is, Rappie, dat het jou kan heel te mal verkeerd bewys. En die ding moet dan wees om nederigheid maar te leer. Maar as ek nou mooi denk aan die spel, daar was my sleetel moment, Suzanne, amper by die 60ste minuut. Skram ons hulle eindelijk uit die veld uit, En op daar die punt verloor ons een skram. En het is 1916, ons kon het 19 elk gemaakt het. En daar die julle, dit is net van die verrassing dat die All Black so goed kon terugkom, want hulle was eindelijk vergroot die julle van die wedstrijd uit die spel uit.
04:37
en ek kan nou nog in detail aangaan, maar ek wil net sê, hierdie nederlaag moet ons nie paniek kracht maak nie, maar ons moet eerlijke selfonderzoek, en ek dink Rassie sal dit ook doen voor die volgende toets, en ek het baie hoop voor die volgende toets, want as mens mooi na hierdie toets gaan kyk, was die springbokke eindelijk vir groot deeltes van hierdie toets inbeheer, maar hulle kon net nie afrond nie.
05:00
Goed, en daarmee sluit ons nou hierdie wedstrijd episode af. Ons gaan nie weer na verwees nie. Is nou verby. Teleerstellings oor het. Volgende week is een nieuwe week. Goed. Kom, ons begin met verkiesingssake 4 november en is minder oor voordaie municipale verkiesing plaas vind. Baie partijen wat die nawek in die nies is. Die ANC het sy verkiesingsmanifesto vandag bekendgemaak. Dit is voorafgegaan dier een verschrikke Dirk Mekarspel met die bekendmaking van die burgemeesterskandidaten Die hele aankondiging was etelike ure laat, president Sridhar Mapponsa het verskoening gemaakt en gesê dit was sy skuld, want hy moes ander klere gaan aantrek, maar die wat weet het aan kurante gesê dat die aankondige vertraag is, omdat daar nie ooreinstemming was oor al die kandidaten nie. Die vaksiegevechte op provinciale vlak is geloof so erg, dat daar in sier provincies ver meer as die drie burgemeesterskandidaten wat vereis word, aangewees is, Kom ons begin by die beginral en hoe werk hier die kandidatenliste?
05:53
Want as ek nou vir oogend geluister het na mense wat gepraat het by die manifest, hy het hulle gesê nie nie nie, hier is nog net mense wat ons sê kan moendelike burgemeester word, is nog nie die kandidaten nie.
06:05
Ek denk eerstens wat ons onthoud dat wat die ANC nou dien is niet. Hy het nog altijd na die verkiesing hulle kandidaat sy naam bekend gemaakt en gesê so en so is nou die burgermeester. So dit is nie iemand wat aan die verkiesing deel geneem het en as die burgermeesterskandidaat so te sê die veld toch geleid in een bepaalde dorp of stad nie. Wat nou gebeur is dat die ANC waarschijnlijk onder druk van die ander partij en ook sy mislukkings van die verlede begin het met een proces waar mense genomineer kon word. Nou interessant, op een stadium is gesê, mense van buiten die partij kan ook genomineer word. En dit is interpreteer as een desperate stap van die ANC, omdat sy dienende raadslede en burgemeesters so zwak is en so misluk het, dat hy eindelijk nie mense het wat hy mee kan voor en toe gaan en iets sinnvols bereik nie. So to is die proces begin om te sê mense kan genomineer word, En die eindse het ons laat verstaan dat hulle gaan voor die verkiesing gaan hulle hulle burgermeesterskandidaten aankondig, so dat mense weet vir wie stem hulle.
07:15
En dit was die verwachting tot gister met die aankondiging. En wat gebeur het is dat groepe mense eindelijk maar as kandidaat potentiele kandidaten of potentiele burgermeesters aangekondig is. En Johannesburg is drie name genoemd.
07:30
Onder andere die huidige burgermeester, en dit maak net gewoon nie sin, as een mens denk wat alles gebeur het, en wat selfs binnen die ANC van hom gesê is nie. En dan kom ons by die realiteit van die ANC, dit is vaksiegevechte, en het lyk vir my, daar is twee drijfveren wat achter die nie aankondiging sit. Die ene is die verdeeldheid in die partij, en die feit dat hulle nie eenstemmigheid kan bereik, oor kandidaten nie, en die tweede een is dan oor wat is die moendelike gevolge van aankondiging van een kandidaten, en lyk vir my die vrees is tweeledig, een dat dit verdieping in faktiegevechte kan veroorzaak, en dat dit kan leid daartoe dat mense wegstap van die verkiesing af, met arweer en sê, ek het het nie gemaakt nie, of my kandidaten het nie gemaakt nie, ek stap weg van die partij af, en word een onafhankelike kandidaten, En daar is een baie lang traditie daarvan in die ANC, dat kandidaten wat vervang word, oponeer die partij als een onafhankelike kandidaat. So die gevechte, die onstabiliteit in die partij en die vrees vir negatieve gevolge.
08:40
Die vraag wat die mens natuurlijk dan het, maar waar is die leiderskap in die partij?
08:46
wat hierdie proces moet stuur en hierdie proces eindelijk maar voorverantwoordelik is. En wat het vir een mens sê is op die stadium, dat daar is nie meer een verloog in die partij om hierdie processe effectief te bestuur nie. So die partij word letterlijk geiselaar gehoud door sy eie interne verdeeldheid en die eie belang van lede en van individueën. En daarvan kan hulle nie wegkom nie.
09:11
Piet, wat maak jy van gebere gister, die president wat nou gesê het, oe, dit was laat, want ek moes aan die kleren gaan aantraak het, en die wat weet het aan korante gesê, maar het is nie so en het was hierdie interne faktie gevecht.
09:24
Ja, ek dink wat die mens moet taakverstand van die ANC is dat die strijd om wie gaan kandidaat te wees op die lijste, word die noodbindig in plaaslijke regering gevecht nie. Die provinciale uitvoerende komitee van die ANC speer een geweldige groot rol. Dan word het die provinciale bestuur van die provincie. Iemand wat ek goed ken, het vir my gesê dat van binnen in die toelies is daar een geweldige verdeling.
09:46
oor hoe die luister moet lyk, en hulle kon jy as consensus bereik, of hier die kandidate voor die, of na die verkiesing moet aangewees word, en soos wat Roland heeltemaal terecht opgemerk het, en dat van die mense op verskillende plekke ingemeng het, vooral in Tswane, Itikwene, Mangahoum, en hier in Johannesburg was daar een bloedstrijd geweest, maar die strijd was dik was tussen die provinciale uitvoering, en die provincies en de Thulehuis, nie dat oor die proces, en oor ons die deal nie, maar ook oor hoe die luister moet lyk, en Ramaphosa in die sekere sin, het in een vergadering eer gister wat hulle met de toerhuis had, het hy gesigereerd dat hy gemarginaliseerd word of gesidelined word in die gesprekke as het ware, omdat dit so robust plaatsgevind het tussen menses in de Molu Mokunjani, Paul Mastili en en een paar ander mense binnen in de Thulehuis. So die gevecht is eindelijk nie in die plaatselijke regering zelf altyd. Dit gaan in die provinciaal uitvoerende komitee. Nou die ding wat die fier aangestek het vir baie mense, en daar was daar al sy gevecht gewees, Dit gaan oor die inkontraktering van bepaalde dienste.
10:49
Wat die ANC wil voorstel is in die poging om die eerste plek om te enderpreneurshoek te slaan, maar ook in die tweede plek om werkskeping, die indruk van werkskeping te geef, wil hulle contracte wat nou uitgegeven word vir vir vullesverwijdering of vir water of wat ook al, hulle wil die contracte wil hulle nou weer binnen in die municipaliteit te lever. Dit betekent geweldig baie te enderpreneurs wat nie meer in die touw kan staan, en jy moet onthou, daar is nie een tenderpreneur, wat op een contract meeding, in een plaaslijke regering, die dit krijt, en nie die goedkering van die Provinciale Uitvoerende Komitee van die ANC. It never happens. Dit gebeur nooit nie. Nou verstaan jy hoe vervleg raak die gesprek wat die plaas vind.
11:29
Voor die ANC is het er welis van die verkiesing, is het belangrijk om die indruk te skep dat ons gaan vir julle allemaal wat buiten is, wat voel, julle het in die private sector werk, julle lewe dienst in die municipaliteit, maar julle voel julle het die pensioen nie, julle voel julle het nie behoorlik een salaris nie, ons gaan julle allemaal betrek, julle gaan nou lekker staatspensioen en staatssalarisse kry.
11:52
En diezelfde asom gang jy tegen die wil en die brug van geweldige klom tenderpreneurs, wat groot geld maak in de municipaliteit. Maar dit, net om my laatste punt te maak, om het nog verder moeilijk te maak. Een deel van die gesprek die die week plaasgevond het, was, baie van die tenderpreneurs word nie betaald vir die dienste nie. Met andere woorde, die municipaliteit is allemaal achter, ver achter, vir die betaling van contracteurs, dit is die ene ding. En die ander ding is, baie van die municipaliteit en die belastingbasis, om waarschijnlijk ooit die contracteers te betaal. En nou sê jy, hoe moeilike situasie is dit vir die ANC, vir die president. Hy sê maar later sy veel kleren, as hy rede aanwend, oor hoekom daar die gesprek geleid het, oor bijgeleid. Want dit is een ontzaglijke moeilijke gesprek, wat binnen die ANC plaas vind. En die waarschijnlijkheid van een verdere versplinteringsspookbele, dat is, vooral in Gauteng, is die ANC vreesbevangen.
12:45
die momentum wat MK opbouw. Jy sal sien met die social resources van 1000, wat onlangs gewaas in die laatste verkiezing, 2024, MK-partij 14% gekry. Nou meet hulle MK op 15%, ten spuite van al die binnengevechte. Die reden ook om hulle groter meet, is om er as baie ANC awards, afdelings, kiesafdelings, en steenbasisse, en takke, wat begin dreig om hulle steen achter MK in te gooi, as dinge van hulle skeeploop met die lyste.
13:13
As gaan interessant het wees om doop te hou. Pieter, al hierdie, jy weet die uiteindelijke luiste, die laad aankondiging, die gals, jy weet, skep hierdie vertrouwe in die partij? Beslis nie, want ek het nou lekker na Roland en na Piet geluister, ek denk hulle die weesendelike rondom hierdie kwestie aangeraak. Ek sal net wel bijvoegen is wat jy ook hier aanraak, Suzanne, die tydsberekening. As een partij wat tot voor 2024 redelijk die land oorheersend beheer het, nou in een regering van nationale eenheid, waar het steeds die scepter probeer swaai, so laat is, die tijdsberekening, daar is nou nog nie eers een burgemeesterskandidaat vir een belangrike metraus als Johannesburg nie. En weet ons is binnenkort in september, En as jy dan ook vat, dat die manifest het nou vandag uitgekom, ons al seker later daar oor praat, dan duid het vir my daar op, dat die, dat die, bij die belangrijkste partij sier uit 1994 in Suid-Afrika is een diep moeilijkheid. En ek dink dit hang maar ook weer saam, dat dit een bevrijdingsorganisatie is, wat nog nooit die skyf kon maak om een moderne, professionele partij te word nie.
14:25
Je weet, ek kan nog verder hier oor uitbrei en nog verdere dinge aanhak hier, maar ek denk, dit is waar we het gaan, dat hier die tijdsberekening maak van die ANC, eindelijk voor die kiesers, een bitterlik onprofessionele type van samenvoeging van verkeerde belangen.
14:44
Goed dan, en gepraat van daar die manifesto wat nou vandag bekend gemaakt is, rannend, 6 punt plan, op papier, lyk dit goed, maar dit wil nie vir my rarig voorkom, daar is nieuwe dinge wat gesê word, hy het gepraat oor dienslevering, hy het gepraat oor geld maak, die ekonomiese groei, hy het gepraat van... om gemeenskappen veiliger te maak, die straten veilig te maak vir mense, en een van die, je weet, plannen wat die president toe gegeet is, raak deel van die gemeenskapspolisieringsforum, na gaan we sien, misdaad, word hok geslaan, maar wat dan nou van die polisie, het ek toen nou hardop gewonder by myself. Wat denk jy van die manifestie soever?
15:20
Die manifest is interessant. Dit is een bykie anders as vorige oogings van die ANC. My probleem is 2-jerdig. Die ene is dat dit eindelijk alles insluit wat die ANC veronderstel was om die afgelopen 30 jaar te doen. en nie gedoen het, nie nagelaat het om te doen, of actief onder my net, en ek dink dis die ander dimensie van ons verwijs na verdeeldheid, maar is ook hoe rade in eie belang optree en partijbeleid onder my net. So die manifest in die opzicht is vir my so'n bykie van een probleem, dat ons via die vorige mislukkings uit, en ons bied het anders of ons is een partij wat amper oorbeginn, Nou moet ek sê, in die manifest is daar in elke hoofdstuk begin dit met wat het ons tot disver bereik. En wat bereik is, is die ougoed wat ons altyd gehoor het. Soveel mense het water gekry, soveel mense het elektrisiteit gekry, beerkracht is beëindig, daar is 451.000 huise gebouw, maar dit is baie vaag. Dit sê nie wanneer, dit van begin by 94. So die mislukkings word erken maar verdoesel.
16:32
en dan is hier een manifest, wat amper die indruk skeep van, hier is een nieuwe partij, wat met nieuwe idees kom, en ons gaan nou dinge regruk, en amper asof ander mense dit veroorzaak, en dit weet ons woord gesê, in die aanloop tot die opstel van die manifest, dit is die coalitie regerings, wat het gedoen het, Johannesburg is Herman Masjaba, sy skuld, laat het lyk, soos het lyk, Chani is ideaal sy skuld, laat het lyk, soos het lyk, en dis waar die manifest, bykie van een probleem is, Maar daar is toch elemente in die manifest wat ek denk die moeite waard is om na te kyk. Dis baie jammer dat dit nie die goed is wat vooreen gedoen is nie. Bijvoorbeeld dat die nationale regering moet baie meer actief sikkelende municipale regerings ondersteun.
17:19
Nou hulle actieve ondersteuning tot disver was, beskerm die korruptie en die onbevoegdheid, en op een heel laat stadium, as daar niks mee is wat jy kan doen nie, dan word daar maatregels ingestel, en een komitee ingestel, wat dan regering oorneem. Maar dit het omtrent geen plek het het gewerkt nie, want dit is te laat. So die idee van die ANC, daar is een paar goeie gedagtes, wat vir my die probleem is, dit is gebouw op die ANC's eie mislukkings, en dit maak dat dit een manifest is, wat een mens met een knippiesout wil neem, as ek het nou baie am zacht moet stel, in die sin oortuig dit nie.
18:02
Piet, gebraak daarvan, die president het verwijs, of die ANC-president in die rol, het verwijs na korruptie en dat korruptie ook geslaan moet word, het ook gesê dat raadsleden moet meer sigbaar wees en toegankelijk, want kyk, die is daar, is mense raadslid, wijksraadslid, baie toegankelijk op WhatsApp, je kontakkom, je sief moes die probleem, Maar ek krijg nie idee dat die ANC-lede dit doen nie. Dan het hulle ook gesê, daar gaan 100 dae tyken wees. Daarna gaan die burgemeester moet sê wat hulle gedoen het, hoe het hulle dit rechtgestel, wat was die prioriteite gewees, wat sê jy van die manifest?
18:37
Jy weet, al die goed wat die president van gepraat het, het daar ander mense heel eerste toespraak toe gesê het, Toe Mamina, stuur my. En van die toespraak moet ek vir julle eerlijk, het sê, mense moet hem erkenning geef, daar was een of twee dinge wat seker afgekom het, maar die meerderheid van die goed het net nooit gebeur nie. En Hier is een typische verkiesingsgesprek, die president sal sêke goed sê, maar as jy een beetje naar die detail gaan kyk, dan lyk het natuurlijk handelsinnik moeilijker. Ek denk net 15% van de municipaliteiten in Zuid-Afrika krijg bijvoorbeeld een skoonoud uit elke jaar. As jy die DA's in aftrek is, was kyn ek hierna 13%. Ja, som gemaakt, maar so naast nog bij.
19:18
Nou sê die president, en ek wil dit in die context stel vir my, sê die meest interessante mind, wat ek ooit in my leven my pad gekruis, dat om my naam van Janny Gagheanu, hy het altijd gesê, opposisiepartij kan al die beloftes maak wat hulle wil, want hulle weet hulle sal waarschijnlijk nie die posisie wees, wat hulle moet verantwoording doen vir die uitvoerbaarheid daarvan nie, want hulle is in die opposisiebank, hulle kan al die regerende partij blemeer, en die ANC begin al hoe meer soos opposisiepartij, beloftes maak wat hy voor sy siel weet, hy nooit aan kan voldoen, hy is net nie moeilijk nie, hy sê behoewet, hy wil hier die 15% skoonouders wat is nou, dit is maar 5 jaar, 2021 moet dat 50% wees, nou vir dit beteken, jy moet die infrastatief probleme oplos, jy moet die belastingbasis van municipaliteit oplos, jy moet die bestuurstel, dit is net onmoeilijk, die taak is net te lang en te veel en te complex om het te doen, so, jy kan nie, om die waarheid te sê, ek voorsien nie in my leeftijd, dat daar 50% clean audits of school audits gaan wees van mens op
20:15
alle tyd, en dan sê hy wel 8% van die, van die begroting moet gespandeer word op, op, op, op instandhouding, op hierdie staring word het ontrend niks nie, dit word nie gespandeer op instandhouding, kijk my Johannesburgse waterstelsel, dis miljarder aan die achter, so, hoe spandeer die, waar gaan jy 8% kry, hoe snij jy 8% weg, as jy 8% gebruik om te spandeer op, op infrastructuur. Wie gaan die salarissen betaal? Dit is die grootste probleem. Baie van die geld wat nou op infrastructuur gespandeerd moet op salarissen gespandeerd. Jy moet eerst een klomp mense afdank voordat jy 8% op infrastructuur gespandeerd. Jy weet ons nou voor jy siel, jy kan onmoendlik nie aan die belofte voldoen. Daar is net hier die geld daarvoor. Een ander ding is, ek laas baie van die goed, maar een ander ding wat ek laas die laatste ding kan doen, is vanuit ek kan onthou, serie A&C, Hulle wil binnen dertig daal, hulle alle mense wat die dienst lever in municipaliteit, binnen dertig daal moet die mense betalen.
21:07
Dit is hierdie tendepreneurs, wat aangewees word door die Provisaal Uitvoerder Komitee van die ANC, wat hierdie week aangedringe daar op dat die punt met specifiek daar gemaakt word, en hulle wil het verseer, Want dit is hulle manier om lealiteit binnen in die partij, op die vlak, plaaslike vlak, te stimuleer. Die mense moet beloofd worden, hulle gaan binnen 30 daal betaal worden, en daar is duisende van hulle wat achterstallig is met jare. Dit is nie moeilijk nie, die geld bestaan nie. Die geld gaan vir salarisse, die geld gaan vir ander goed, dit gaan ook nie vir infrastructuur nie. Die president maak hierdie beloftes, en die manifest maak hierdie beloftes, terloops, ek wonder of die president die manifest gelees het, maak hierdie beloftes, wel weet en hulle kan dit nie uitvoer. Die ANC begin al en meer soos opposisiepartei politiek bestuur. Eender is een wat verantwoordelijkheid moet neem en een bepaalde plan moet hee wat praktisch uitvoerbaar is.
21:59
President, net nog als gestotter hier en daar, Pieter, hy het gesê, ons moet hernie, beoordeel ons op ons gevilligheid, om te kyk na waar ons geval het, en dat ons leer uit ons foute uit, ons wil dit recht doen, help ons, dit was sy boodskap daar in die einde, maar hy het begin dier te sê, hy weet dan na die kiesers te praat en te sê, luister, maar ons wil seker maak die wat het rarig nie kan bekostig nie, jylle moet dienste gratis kry, ook halve belofte, wat hulle al vanuit ek en onthou maak, is gratis dienste vir mense.
22:31
Ja, ek dink beide van die goed wat jy noem, Suzanne, is absoluut wat ons nou al oor en oor by die ANC gehoor het. Voor my is die kern van hierdie manifest, nee, beloftes en mooi retoriek, vooral iets waarin die ANC voorbuiten bijna derig jaar uitblink. Prachtige retoriek, die mooiste werkswinkels, die beste woorde, maar die groot vraag is uitvoering. Dit is eindelijk maar die kruks van die saak, oor een derig jaarperiode en waar die ANC oor en oor die geleentheid gehad het om te bestuur en oor en oor die kiesers aan sy kant gehad het met beloftes. Ek wonder net of het nou nie een brug te ver word nie. En as mys ook sien na die meningspeilings rondom die Johannesburg metro, dat daar word selfs gedink dat die ANC hier rondom 20% kan kry, dan sê dit ook iets vir jou, dat daar dalke kentering onder kiesers is, dat hulle nie die ANC verder gaan vertrou nie, want dit is nou in metrouws, of sekere metrouws.
23:31
Die dieplatte land, denk ek, gaan die kiesers maar weer vir die ANC stem, en dan gaan hierdie beloftes en retoriek weer net dit bly en geen uitvoering nie, en daar die kiesers sal maar verantwoordelijkheid daarvoor moet neem, want ek sien nie iets in hierdie manifest, wat vir my enigszins daarop weis, dat dit nie weer een oefening van spoeg en plak is nie, met ander woorde, daar word weer uit die ouwe manifest van 2021 en vroeger is gehaald, dit word gespoeg en plak na 2026 toe, en dan word daar so paar, kom ons noem het nou maar, oppervlakkige veranderinge, kosmetische veranderinge, jy weet, verander aan die retoriek.
24:13
Ja, Suzanne, as ek weet net hier kan inkom, interessant, een van die goed wat die partij om tot verbind is, goed, meer actieve betrokkenheid by die kiesersgemeenskap en meer deersuchtigheid en meer interactie, beter communicatie. Op die einde van die manifest is daar een afdeling wat kyk na hoe gaan die partij verantwoording doen. En voer in die manifest word daar gesê, in die eerste honderdaas had het loop die stappen wat geneem gaan word. Onder andere gaan plannen in oorleg met die kiesersgemeenskap en binnen wijke ontwikkel word. En my vraag hiermee is, hoe doen jy dit na verkiesing buiten jou ontwikkelingsplan wat reeds aanvaard is? En die uitdaging lief vir my...
25:02
Ek aanvaar, een groot deel van die raadslede wat verkies word, of wat in die verkiesing deelneem, is die selfde wat nou betrokken was. Ons gaan nie sien dat die ANC grootskaals heeltemaal nieuwe mense inbring nie, hy het nie die vermoe om het te doen nie. My probleme is, nou word daar goed gesê, dit is nou die nieuwe pad voor en toe. Maandlikse vergaderings, binnekies afdelings, terugvoervergaderings, binnen die eerste maand moet straatlichte en slaggate en alles moet rechtgemaak word, in 85% van gevallen.
25:40
Nou, ek meen, ons het nou al paar jaar tegen wat ons dit kan beoordeel. En die probleem hier is, wat moet verander om het recht te krijg? Dit is wat die ANC nie aanspreek nie. Wat moet in die ANC verander? En waar hy rade bestuur om dit recht te kry? En dit is waar ek met Piet saamstem. Hierdie is een oppositiemanifest van een partij wat denk hy gaan dit nooit hoef uit te voer nie. Jy het net nou verwijs na raadsleden wat toeganklik is behalwe vir die ANC.
26:11
Baie van ons wat betrokke is op plaaslike vlak, kan dit gaan uitwijs, dat waar daar gemeenskapsvergaderings plaasvind, sal jy in die leven nooit die ANC lid kry waar dit bijwoon nie. Behalve as net die ANC dit bijwoon. Dit is my ervaring. As daar ander partie bywoon, is die ANC doodeenvoudig afwezig. En dit geld vir gemeenskapspoliseringsforums, dit geld vir gemeenskapswijksrade, die mense is net eenvoudig nie daar nie.
26:42
So, hoe gaan hulle dit verander? En dit is my fundamentele probleem. En hoe kom ek sê, hierdie manifest lijk soos een partij wat skielik nou ontstaan het, wat nog nooit iets gedoen het nie. En nou kan hulle enig iets beloof en die kiesers moet het aanvaard. En ik denk nie, dit gaan gebeur nie.
27:00
Ek ene gewag het met die collega's een ander ding noem, maar aangezien niemand dit noem, ek en ek noem maar lekker die donker prinkje vir julle skets. Onder andere sê hulle, hulle wil die sassa-lijst gebruik, om mense vrij te stel van die verplichting om verdienste te betaal, met al oor elektrischeid en water en wat ook al, wat voorsien word, die menspaliteiten wat bestaan, jy kan al klaar nie meer, jy klaar nie meer die belastingbasis, hulle klop gaan verder in een stop, dis die ene ding.
27:27
Die ander ding is, wat my bieke bekom, maar jylle sal ontdou destijds, toe sê Jacob Zuma, hy gaan het gratis maak om vir universiteit te gratis toegang geef vir studenten, en ons het gedig, daar is nie die geld nie, versjeker kan die ANC nie so onrealisties wees op die regering, wel het uiteindelijk het hulle gedoen, en nou het ons NISVAS, en dit is een van die meest corrupte instellings in die certificaanse logering, wat vir my sê is, dit is nie onmoendlik, dat die ANC so roekloos kan wees, om ook dit te doen, wat liie beloof nie, en dit aanvankelijk, kort voor een verkiezing, kan dit vir jou paar miljoen stemmen inbring, want ons weet, een groot deel van die ANC steem, kom uit die basis van mense, wat reeds toelaas ontvang.
28:07
Daar is ook een motivering om vir die ANC te steem, vooral omdat, ons het al gezien, baie meningsopnames wees, dat hierdie arme mense wat toelaas ontvang, dink as die ANC nie meer daar is nie, as die DA bijvoorbeeld oorneem, gaan die toelaas weggeneem word, so dat het een weesentelijke vrees dat het weggeneem kan word, en so dat die ANC van hulle sê, as jy een toelaag krij, gaan jy ook nie meer vir enige dienst hoef te betaal nie, verseker moet dit een trekpleister wees vir mense om uiteindelijk weer vir die ANC te stemmen, ons weet, dit is nie moeilijk nie, die municipaliteit het nie, die belastingbasis nie, een klomp staatsondernemings gaan in een stort, as dit moet gebeur, En, ek dink net aan wat het aan ons skuldlast gaan doen, wat het aan ons, ek dink aan wat het in begroting gaan doen, ons verlies gaan doen, wat in begroting bestaan in die acht jaar. Op hierdie stadium dink ek iets soos 10% van die geld, van ek mag nou verkeerd, maar ek dink naast by 10% van die nationale begroting, word dit eindelijk toegekend aan municipaliteiten. Wat het bedrag met jy toekend?
29:08
om hierdie belofte gestand te doen, is mis nou niet nie, is mis nou onmoedelijk, want dit is een seneweepunt, waar baie mense kan sê, ek ben nie vandag gestemd met nie, die kostes van my deelname is hoog, maar prachtig, my toelaag, gratis dienste, want onthou niet baie mense in Johannesburg, in hierdie voorstede, informele nederzettings, word voordierend geterroriseer, dier een klomp krijgseer, waar daar rondloop, en kracht aanskakel, waar die mense, dan sê die my vraag, 1000 rand bekracht aan te skakel, en dan elke maand kom hy daarom, en dan kom hy al die 300 rand van die kracht wat hy gebruik, en hy is gewapen, hy is gewelddadig, met andere woorde, dit is een autoritaire stelsel, wat mense onwettiglijk verbind, aan goederen en dienste wat in die staat gelever word.
29:50
Die staat krij niks, die belastingbetaler krij nie die voordeel nie, en hierdie optionistische kriminele ekonomie tap in hierdie stelsel in en hy hou een groot deel van arme en sy gevangene enig over die ochtend opstaan, sal denk, ek wil ontsnap aan hierdie, hulle noem hulle slange, en die njokkas, wat my terroriseer, ek wil gratis dienste kry, gratis dienste kry, ek kry alreeds een toelaag, die regering het gesê, as ek toelaag kry, dan kry gratis dienste. Nou, ek denk een paar houdsel opstaan en sê, kom ons gaan stembiekie vandag.
30:20
David, ek wil miskien net een punt bijmaak, by jou donkerprinkie, en dit is juist recht met die 10%, maar deel van die manifest is aanduiding, dat daar meer geld van in die staatskas, aan plaaslike overhede moet gegeen word. Maar daar is nie geld. Ja, maar dit is die belofte. En dan, Samen met dit natuurlijk, die aankondiging, as ek het so kan noem, dat Gauteng gaan in een metro omskeep word, nie meer drie verskillende onafhankelike metros nie. So nog meer centralisering, nog groter inspraak van een kleiner elite groepering wat besluit te gaan neem.
31:00
nie die centralisering, hy, hulle dink hulle kan van julle in Zilly Johannesburg onder mijn medaille en zo aan die ook, waarschijnlijk die Dea en die Vrijheids-François nie kan worden neem als een bedreiging, so, dit is een manier om dit te kanter.
31:11
O, boede ons, ek voel nie Johannesburgse dienstlevering nie, en twa nie metra nie. Pieter, maak hulle die beloftes, omdat hulle weet, niemand, die kiesers hou hulle nie verantwoordbaar nie. Dit is, dit is een patroon binnen die ANC, en binnen ons politiek, sier het 94, dat die ANC kon beloftes maak, en daarmee wegkom. En wat Piet en wat Roland nou gesê, die donkerprenkie is, inderdaad daar, Ek weet net nie of al die dinge nou voor november in plek sal kan kom nie. Natuurlijk kan hy belofte gemaakt word. En ek hou die heel tyd hy meningspeiling van hier rondom 20% dop wat gedoen is dier Frans Coronae en sy institute, dis nou Johannesburg Metro. Dit moet die ANC bekommerd maak. So aankondiging oor gratis dienste werkelijk daan verander. Nou natuurlijk ook moet mens onthou die institute van Frans Coronae het nou nie alle kennis en alle weisheid in pag nie.
32:09
Maar, ek wonder toch, of daar nie toch, een keerpunt gekom het, as my so kyk, in een traject hoe die ANC systeen afgeneem het, vanaf 2016, elke keer, jy gaan kyk na die plaaslijke bestuursverkiesings, 2016 en 2021 nou, en jy gaan kyk na die nationale en provinciale verkiesings, binnen, jy weet, ons het nou in 2024 en 2021 gehad, dan is die traject van die ANC afwaarts, en ek weet nie wat er beloft is, hulle volledig sal help om weer opwaartse traject te krijg nie, Nou laas keer in Johannesburg Metro was die stemming, ek dink hier nie 30% rond vir die IMC, die kans is goed dat het hier nie laat 20s kan sak, en my sal nie moet kyk of hierdie ander beloftes nog enigszins kan sin maak, as het natuurlijk gekoppel word aan staatsbesluit en soan is het eindelijk een bykie te laat, want baie keer werk die machinerie van die staat een bykie stadiger.
33:07
Wil ik het vir Pieter, en ek sê, Frans Curieus is sy meningsopnames word door Gerrit van Onsling gemaakt, en as jy nou iemand is wat die Soongod ra aanbid, alreeds kan jy maar die datagod van Gerrit van Onsling ook aanbid, want niemand is beter as hy, om waarheid te sê, voorspellings is altijd een moeilijke ding, mense moet dit nooit doen, mense moet baie voorzichtig wees, want enige meningsopname het een flitsfoto van een bepaalde oomlik, As jy nou roek hulle sal wees, so politieke commentaarders dikwas is, en die nek uitsteken, voorspellings maak, en jy doen het so raans die lijne van Gerda van Onslim, dat jy dan so nader aan die moeilike die jy kan recht wees. Hy is absoluut briljant met die goed. Goed, net die na gaan ons voort met commentaar. Jy luister na commentaar elke sondagavond tussen 8 en 9 op RSG.
33:58
Welkom terug by die program en die Vrysrond Plus bly die afloppe 2 nawek in die nies oor verwikkelinge binnen die partij in die 20 metro. Enkele maande voor die municipale verkiesing het die Vrysrond Plus sy Kaukeslede in die metro raad verweider. Grandi Tienissen, voormalige burgemeesterskomitee, lid vir gemeenskapsveiligheid, is als Kaukesleier verweider en Pieter Meijer is in sy plek aangestel. Dit volgt na interne onderzoek oor hoe kom die Kaukes nie tegen een eindomsontwikkelingsprojekt in GroenKloof gestem het nie. Dit nadat die partij dit in die openbaar duidelik gemaakt het dat hulle nie die project sal steenie. Die leider van die Vriesrond plus, Dr. Cornay Mulder, sê hulle skil die kiesers een verskoning. Rellend, dit is een bykie kort vir die verkiesing om so iets te doen.
34:38
Ja, dit is kort vir die verkiesing, maar ons het al gesien dat partijen kan hierdie type probleme hanteer en het oorleef. Ek denk die voordeel, as daar soeets is vir die Vrijdsfront Plus, is dat hierdie betrekkelijk klein kwestie is in een bepaalde gebied. Nou, dit hang af of ander partijen daarmee gaan begin hardloop. Dit lyk asof die conflict meer binnen die partij gecentreer is, as wat het buiten die partij uitgespeel het. daar was baie min reaksie van ander op die kwestie. Maar ek dink mys kan in een breerkonteks hierna gaan kyk. En dit is dat daar, over die afgelupe twee jaar, was daar incidente in die Vrijdsfront Plus, en vooral in Gauteng en onder andere Tsjwane, en wat lede van die Tsjwane partyleiderskap en die Gauteng partyleiderskap teenoor mekaar gestel het.
35:33
Dit het begin met die partijse congres in 2023, waar die verkiesing in die congres terseide gestel is en heel te mal die nieuwe leiderskap eindelijk maar na die congres ingekom het. En so, dit is nie, ek dink die spanning en die konflikt waar daar is, hou nie net verband met een stemming wat nou plaasgevind het nie. Dit is iets wat verder teruggaan. Nou, dit is natuurlijk nie uniek nie. Omtrent elke politieke partij sien ons periodiek hierdie type van interne verskille en die konflikt. Wat die laaste rondte hiervan interessant maak, is dat die partij een petitie tegen hierdie voorstelle van die Chani Metro of die besluit van die Chani Metro van stapel gesteer het, En ten spuite daarvan het Koukenslede daarvoor gestem. Nou my vraag is, as ek van buiten daarna kyk, dan krij ek die indruk dat die petitie gedruif is door mense en dat die leiderskap in Tsua nie, nie noodwendig kennis geneem het daarvan of dit ernstig genoeg beskou het nie. Want dit is nie die Koukenslede wat betrokken was, lyk het vir my direct by die petitie nie.
36:44
En dit vraag natuurlijk vraag oor communicatie en koordienering binnen die partij, want het is nie van buiten die partij gedoen nie. Daar was partij betrokkenheid ook by repetitie. So onderliggende spanning definitief, een uitdaging aan partijleiderskap om te hanteer kort voor een verkiezing, maar ek denk daar is meer vraag wat een mens daakie hoor kan vraag, as net die besluit wat geneem is om een persoon als koukensleider te verweider, nie uit die koukens uit nie, maar als koukensleider.
37:14
Pieter, jy het een gedachte duidelijk daar oor, ja? Kijk, hier is van een baie interessante geval, want dit is, dit gaan oor een technische punt, dit weet ons is nou die Groen Kloof project, nie, waar die voormalige burgemeesterskandidaat van die Vrijheidsfond Plus, moet ons ontdouw, was Grandi Tenissen. En hy is een soude plaaselike bestuurkenner en verteenwoordiger van baie jare. En hy was voorzitter van die Koukens, want die groot ding is Willi Spies het nou ingekom als die nieuwe burgemeesterskandidaat. Wat eindelijk interessant was, omdat Willi Spies het ook een lang loopbaan en hy was in die nationale parlement.
37:54
maar hy is nie een plaaslike partij, je weet, plaaslike overheid, politiek is in die eerste plek nie. Grandi Tenissen is dit. Nou het jy hierdie project gehad, en nou kan die vraag rondom dit gevra word, het Tenissen daar recht opgetree of nie? My interpretatie is, mys moet ook die machts die machtskuibe binnen die Kaukus of kom ons sê maar die Vrijheidsfront plus in die Tswani metro lees. Want politiek gaan nooit oor technische punte en goeie wil, politiek gaan ook oor briete macht. Ons moet eerlijk wees. En dan weet mens nie precies wat die betrokkenheid was van die Vrijheidsfront nationaal nie, wat die rol van iemand soos Kornay Mulder was in hierdie hele ding nie.
38:36
Maar vir my is het baie duidelik, dat Willi Spies, wil sy eie positie versterk, dier hierdie, dit versterk ook sy positie, en ek denk die hoop is vanuit die Vrijheidsfront, plus, as ek hulle recht lees, hulle wil een type vergeer soos Willi Spies hee, wat baie is soos, syl hier, aan die ander kant, wat is syl hier so van, nou Suzanne, help me gauw, wat syl hier bring, ja. maar sal die hier brink, hy staan aan die ander kant, en hy is een type jong, vlugvoetige, dynamische, veerkrachtige politiekus, en Willi Spies het iets daarvan, alhoewel Willi Spies nou nie die Piet?
39:38
Ja, ek kan net sê, ek en Korneit hierdie week al heel wat gekommunikeer, ek kan nou vir jou beloof vanavond, as jy die program 9 uur eindig, 1 minuut oor 9, dan bel hy my, nee, die het my whatsapp en sê, jy praat alweer nou, check nou uit. Maar in die kies, ek denk wees, moet ek in die groter context ook sê, die Vrijheidsfront het minnekeer 50% van sy steen verloor in die laatste verkiesing. Ek denk hulle was, hulle het 550.000 stemme gekreind, 1053, dink ek, en as ek dit probeer rondhoud, in 2024, so die helte van hulle steen verloor. Die oorgang van Pieter Groenewald, na Kornheim-Mulder was nie makkelijk een vir die partij nie. Ek weet, die spanning tussen die twee heren, het baie lang bestaan. Ek sê, hulle is alweer saam op die billboards hier rondom Johannesburg.
40:23
Dit is juist, ek dit sien, dit is die ene van die manier, is die teenwoordig, die praat van faksies nie, daar moet nog, daar moet nog een verdeling wees, daar wat die sensitieve scene weer punt is, wat hulle probeer akkomodeer, dier van Pieter Groenwald ook hier op die bar te sit, en saam met Kornheim-Mulder. En dan, ek denk die, die ander ding is, jy sal sien, Kornay het uitgekomen en het vir Willi ondersteun in die zaak baie specifiek en het om verskoning gevraag vir die kiesers.
40:51
Die ding wat Kornay gedoen het is helaas dat ek van het een leier geworden het dat ek probeer om die partij te skuif al hoe nader aan die solidariteitsgroep, want hulle worden vooral nader aan afreform en nader aan saai, om die voging om die damkring vast te vang, as een steenbasis, sê nou maar daar is argument, of ek weet nooit of hulle tussen 200, 500 of 600 duisend mense is nie, myndekens, praat nou maar van die type, die groe deel van die mense kan uiteindelijk, hoogbij sal hy by die vryheidsfront kom, ek het een nacht in die kamp, ek kan nie om dat, ek het ek vir een van die milders het gesê, maar 70% van die mense wat by Afri Forum en Solariteit is, stem vir die DA, en hulle sê, ja, dit is een probleem, dit is een groot probleem, maar hulle dink nog steeds dat die mense word tydelig gevangene gehoud door die DA uit, omdat hulle bepaalde vrees vir die ANC koester, maar ideologisch, dink hulle is by die vrydsfront, en ek dink hulle is in sekere mate, kan dat waarschijnlijk ook recht wees, so ek dink, daar is hier klomp
41:51
en sene weer punte, wat binnen die vrydsfront, wat relative onbestendigheid, alke bieke van die vaksiespanning, eh, binnen die partij bestaan, en natuurlijk, hoe maak hulle op vir die geweldige verlies, vir die inploffing, wat gebeur het in 2024 van die steen, na ek relatief goed gedoen het in 2021.
42:09
En met julle en zulle in Johannesburg, hulle doen al klaaslegje, die vrydsfront gaan hulle waarskynlik nie hond daar afmaakie. Sulleerbrink, hy is die jong leidie, en hy baie heeft te sê vir homsel, maar jy moet herken dat as jy op een voorhoog staan, hy nou is die staf, hy kan een klomp oos vertuig dat ek is nog steeds een beter scheelplek ten die ANC, dat het enige vrydsfront kandidaat vir jou kan wees, en dit sluit Willi Spies in. So en terloops, ek dink hulle twee is waarschijnlijk nog vriende ook. Maar ja, so ek dink, mens moet net bewust wees van die grote prikkie van die vrysvond, waar daar binnen kan bestaan.
42:41
Goed, gepraat van die DA, leir van die DA, Jordan Hill Lewis, het intussen gekeer vir die partijse weekeds, soos hulle sê, na die Dr. Mark Bukbom wat gebaasheid. Buk, wat woensdag as lid van die Portofilie Komitee oor Finansies Verweider is, na die berug wat aan die ligge kom het oor die Reservebank, wat Valita Beheermater is, wat verbreek is, ondersoek tegen Castello. Dit is een maatskapie wat hy een van die stichtersleer was. Roland, is hierdie so klein sake as wat Hill Lewis dit maak?
43:10
dink het allemaal waar jy staan. As jy binnen die partij en in lijn met die partij leiderskap staan, dan is dit waarschijnlijk nou nie vir jou die noodwendig die einde van die wereld nie. Maar as jy die partij probeer onder druk plaas en leerskap onder drukplaas en probeer weis dat die DA is maar net soos nog een ander politieke partij in Zuid-Afrika, dan is dit waarschijnlijk soos mannen uit die himmel wat nou beskikbaar geraak het om jou saak te bevorder. Ek denk die probleem vir die DA is, hy moet nou doen wat hy altyd sê en wat hy van ander partijen verwaag.
43:45
En dit is om vinnig op te tree om te wees dat ons neem verantwoordelikheid, ons bestuur dit recht en goeie regering is die belangrikste maatstaf wat ons toepast, sonder die persoon en ansien van die persoon wat betrokken is. ek dink wat het moeilik vir die partij maak, is Burke is een van die nieuwe leiders, en hy is in een baie belangrike positie in die partij, en hy is een baie sterk rol speelder binnen die DAA. Nie net in termen van die posities wat hy bekleen, maar ook die rol wat hy gespeel het in die afgelopen jare rondom beleidsontwikkeling, en baie sigtbaar geraak in termen van vooral die portofilles rondom finansies en die kwesties daaromheen. Ek meen, as ook een jongman Kom baie goed oor, weet hoe om sy saak te stel. So dit is vir die partij moeilik om so persoon dood aanvoudig net uithaal. Maar dit is wat die partij nou moes doen. Nie uithaal het die partij uit nie, maar tenminste afstand skep met die portofilles waar hy sit, wat te doen het met regeringsfinansies. So een uitdaging vir die partij.
44:52
Ek denk wat dit nog moeiliker maak, is eigenlijk maar dit wat die mens nie weet nie.
44:58
En dit is een baie technische kwestie wat eindelijk hanteer word. En as ek die media volg, dan lyk het of die Reservebank 36 maande het om hierdie kwestie te ondersoek. Net voor die verkiesing, is dit gerechtvaardig? Is daar werkelijk oortredingsbegaan? En as jy 36 maand het om dit te ondersoek, dan plaas dit die partij en die persoon natuurlijk in een baie moeilijke positie.
45:23
Maar daar is baie wat ons nog nie weet hiervan nie, en ek dink daar is baie wat gesê word wat waarschijnlijk nie oor rekening hou met die technische en regulatorische context, waarbinnen hierdie proces uitspeel nie. Pieter, iets wat Raalind na verwees het nou is, hoe belangrijk is dit vir die DAA om te wees dat hy wel ernstig is oor sykebewerings en dan sy optreed tegen ons sy lede?
45:51
vir my gaan het hier oor een beginsel, Suzanne, en as die DEA dit doen, is het nie net natuurlijk van betrekking op die DEA nie, maar ook van ander partijen, het ons die volwassenheid bereik, met, laat ons sekere demokratische beginsels, nie net in een partij nie, maar alle partijen begin honoreer, as ek het zo kan stel, en dit gaan vir my daar oor, natuurlijk is Burke, is Mark Burke nog nie onskuldig bevind nie, so hy bly onskuldig tot hy skuldig bevind word, dis die eerste begin selfs, maar tweedens, en dis my die sleetelpunt, mag een persoon met een moendelike botsing van belange nie intussen toeseg hou, oor die selfde terrein, waarin sy sake belange onderzoek word nie, so ek dink die DA is heel te mal recht hier, om die persoon in die amp van mekaar te sky, en ek hoop net dat hierdie beginsels ook weier in die politiek, natuurlijk in die DA ook, dit moet in die DA altyd so bly, want dit kan daar ook op een ander punt, is daar belangriker persoon as Bert betrokke, jy weet, mense lang gaan sien wat die DA dan doen, maar tenminste doen hulle dit
46:57
nou, en so mense het ook in ander partijen wou sien, want ek dink is dit baie belangrike beginsel wat hier op die spel is, democratie.
47:06
Piet, dink jy die DIA het recht opgetree, aanvankelijk is Buk verwoedverdedig, hy het sy eie saak ook gestel en toen die volgende dag is hy verweider.
47:15
Ja, ek dink die partij moet so'n beetje asemal en net technisch sien wat precies gebeur het. Lik met die wat die reservebank sê, is die maatskapie, in termen van die wet, hulle kan hierdie transacties bestuur, maar hulle kan het nie voor die rekening met, hulle kan nie as die principaal optreef wat wens maak daaruit. En dan hoorde dit, hulle het soos maatskapie wat bepaalde voordeel uitgetrek het, en hulle het zelfs van hulle klienten, ter rekening in die bank in die buitenland gehad, dat hulle nie het bewust vastvang. Dan hoorde hulle, hulle is as wel, juridictie geneem, oor die gedrag van cinema beleggers, wat in betoon beleid, en wat, dit klinkt my, of daar die saak kan wees, as die reservebankreggers is, dit is hoe hulle dit interpreteer.
47:55
Maar vir my, ek ontdek het daar ek terug, toe sê, ek vir een van die seniorlede van die, van die DA, dat Mark Berg is, hy is een vastbries, hy is een ongelooflike, breite, jong maniekie, my interessante politicus, dink op sy voete, vir my is die groot verlies dan, sy rol in die comitees, is eindelijk nou daarmee heen, en comitees wat van kardinale belang is, is eindelijk nou daarmee heen, jy kan hom op andere plekken aanwee, maar dit is waar sy werkelike expertise was, en soos Pieter geset, of ek dink die rolander dag, dit kan drie jaar neem, voordat hierdie proces afgehandel is. En sê nou maar daar word bevind, dat die maatskapie het wel op een of andere manier onrechtmatig opgedreed, al is Burke al sedert april, denk ik, 2026 nie meer by hulle betrokken nie.
48:37
dit is toch nie moeilijk om terug te vat in die posities waarin hy was nie. Ek dink hy is verewig verloor vir die posities, alweer minstens vir die, tot ons ons nationale geheer verloor, wat in die volledig gebeur het. Maar dit is my nie jammer, hy was, alle politieke partij en die nationale wetgever, in die komitees word hulle dikwels blootgestel, het is kwetsbaar in termen van werkelike grondige kennis en komplekse begrip van die moeilike goedbraak, soms bespreek word, van wetgeving af, tot interpretatie, tot implementering, tot die koste, die berekening, die finansies,
49:07
Alles wat daar moet bestuur word, Mark Berg was a perfecte persoon, of a perfecte plek gewees vir dit. Daai verlies is my die grootste. Ek dink ons verloor, komst die kracht en komst die is, wat Mark Berg was. Ja, hy was tot in februari daartoe te bedank. Goed, nog een interessantheid die aflope week, en waar Courant even in dag bericht, is die moeilike samenwerking van Afri Forum en die March in March beweging. Die twee groepese leiders Kali Kriel en Jacinta en Kobesi Zuma die week ontmoet en gevin het hulle al by raakpunte het, waar hulle voor hulle dan nu staan as organisaties en dat wat hulle probeer bereik as burgerrechte groepen. Nieus toe nie voor, maak jy pin dat die ANC nie eens een vergadering met maats en maats kon kry nie, nie smeer die twee groepen wat eindelijk uiterst is van mekaar, is dan nou bande met mekaar. Hulle vraag dan ook die vraag, wat betekent dit vir demokrasie? Roland, voor ons daarby die vraag kom, wat is jou indrukke van die ontmoeting?
49:57
Ja, dit is een baie interessante ontmoeting. Dit is zeker een sinne vreemde ontmoeting, want baie van die waardes wat een mens lees en hoor in termen van solidariteit, is nie noodwendig wat by ons by March and March krijg nie. En dan is, denk ek, die goed wat March and March die meeste andag voorkrijg, nie noodwendig die type goed wat ander beweging, soos solidariteit in Zuid-Afrika, as prioriteitskwesties sal beskou nie. So dit is een interessante by mekaar kom, Daar is vir my twee ander dimensies hiervan. Die een was dat Ngobezi het gesê, sy sien solidariteit as een voorbeeld van wat gedoen kan word, maar sy het verder gegaan en uitsprake gemaakt en geweldige kritiek daar oorgekry vanuit die Breursward gemeenskap.
50:46
Nou wat dit vir een mens sê is dat Afriforum is nie een wat geredelik aanvaarding krij in daardie context nie. En samenwerking is problematies, maar dan ook sekere kwesties, kan jy nie op een manier hanteer soos wat Afriforum dit hanteer, en dink dit gaan aanvaard word nie. So, daar is groot uitdagings in die context. Vanaf die forumse kant af, interessant, ek dink dit is nog een voorbeeld, en ek meen, die partij, of die organisatie doen dit, het gereeld gesprekken met ander mense, en sluit oor eenkomste, oor gemeenskapelike sake. Die vraag hier is, en die indruk wat ek krijg, is eindelijk, ons sal julle kan sê, hoe om die goed te doen wat ons doen, so dit is amper een functionele ooreenkomst of gesprek wat plaas vind, nie een principele gesprek nie. Nou, tot wat er mate dit in die toekomst kan leve kry, sal een mens moet sien. Anders salke voorbeelde gaan maar moeilik mee in baie opzichte. So dit is een interessante een.
51:51
Ek denk die kwestie hier wat vir my uitstaan is die bereidwilligheid van salke partijen om toch met mekaar in gesprek te treed ten spuite van die moeilike omgeving wat binnen dit plaas vind. Die vraag is, is dit noodzaak wat dit drijf, of is dit die oortuiging dat hier een geleentheid is om die die manier van doen te verander, en die type gesprek wat gevoer word te verander. So ja, my sal moet sien hoe dit gaan uitspeel, maar het blijf vir my interessante, maar vreemde ontwikkeling. Nou Pieter, daar is nog niks op papier nie, wat is jou indrukke van die ontmoeting? Ja,
52:31
Drie vinnige opmerkings, Suzanne. Eerstens, ek dink is belangrijk, dis een meer positieve opmerking, dat daar samenwerking oor ras en partijgrense heen wees, sonder dat groepen hulle verskille hoe weg te steek. Ek dink dis belangrijk wat vir my uitstaan oor hierdie ontmoeting. Maar, nou moet ek bekie negatief wees. Die toets is of hulle binnen die grondwet sal bly, beide partije, en gemeenskapsveiligheid met die menswaardigheid van migrante kan versoen. Dit is vir my die kardinale ding. En dan wil ek net een laas dinginkie sê. Ek hoop dat Afri Forum ook so helder gaan communikeer met sy lede oor hierdie type ontmoetings en aan Zuid-Afrika oor die salarisse van Tobbe Stier in Afri Forum.
53:16
Oh saai. Piet, wat is jou indrukke van hierdie ontmoeting? Pieter, nou die blaasvlam aansteek en dan niks verder daar. Nee nie, maar... Dit lyk maar, jy wil ietsie daar oor sê, as jy ietsie te sê. Hy gaan nou oproep van Kallikry, met die na. Ja. Net van van die ding jy wil sê, die ding is, Kallikryl, denk ek, hy het, noem het maar, etnische type van motivering vir wat hy doen, Afrikaander nationalisme, en Die MK-partei kan het zeker een vorm van zoolo-nationalisme noem, maar Jacinta, die groep, hulle het nie noodwendig ethische nationalisme nie, maar hulle is by...
53:57
by all means, is hulle een extensie van die MK-partei, hulle het baie nou verbinding is, van die mens, het lede van die MK-partei, hulle draal zelfs een beetje diezelfde kleren ook, so, jy krij hier een geval van, rechtse ethisionalisme, en linkse ethisionalisme, wat op een of andere manier een raakpunt bij mekaar vind, en wat pla is die gemeenskapelike vijand, wat leed, hulle trek beide te velde tegen wat hulle noem die mainstream media effect, Hulle het beide belang daarby om die grondwet te weisig vir hulle eie motive. Ek het die week te stuur, ek vir Kallie een foto van waar Jacinda's mense een vrede aanranding uitvoer.
54:36
op een klompie mense in een township, en hy sêf my, ja, dit is, en hy stierf my foto van iemand wat een rooie kruis op Dirkse voorkop, Dirk, Hermanse voorkop geverf het, en hy sê, keer jy dit bijvoorbeeld goed, en ek wonder by myself, ek sê het ook van Kallie, hoe is dit mogelijk, dat die brede aanranding op die mense, Hierdie kwetsbare mense in een informele nederzetting, in een township. Hoe kunst my dat jy het kan vergelijk met die kruis wat op Dirkse voorkopgeverf het. Dit is moest nie die equivalente wat weesgeliet te gebeur. Nou, ek is bekommerd wat dit gebeur. Hierdie mense trek te velle tegen die middelground in Zuid-Afrika, tegen die media, tegen die grondwet van Zuid-Afrika. En Kali en Jacinta, hulle is vols van enigse vere.
55:20
Dan die vraag natuurlijk, wat betekent dit vir democratie? Rallend, ek sien dat daar ook bericht word oor vier mense wat, like het my, in de boendoehof daar in de Noon in Kaapstad vanmiddag aan die brand gesteken. So, jy weet, dit is een baie gevaarlike thema eindelijk hier in Zuid-Afrika, want het word nie woordelijk bestuur nie.
55:39
Ja, ek denk die onderliggende probleem is natuurlijk die onvermoe van die regering om sy verantwoordelikere na te kom en sy effectief sy regeerfunksie uit te voer. En dit is waar jy skep vakiem op verskillende terreine wat door ander mense gevol gaan word, vooral as daar een context is van verontrechting en van verwachtinge wat nie gerealiseer nie, omdat die regering dood eenvoudig alwezig is. Nou, dit is nie die directe vergelijking, ek dink tussen hierdie twee organisaties en die kwestie van boendehoofen nie, maar een van die symptome van die afwezigheid van die regering en die vakiem wat ons sien, is die snel groeiende effect van mense wat die reg in eie handen neem. En daar is vele voorbeelde recht oor Suid-Afrika, waar boendehoofen en gemeenskapsgerechtigheid, wat dit betekker genoem word, doodeenvoudig die plek inneem van afweesige politie, van sikkelende vervolgingsproces, en waar mense sê, maar ons kan nie aangaan om so te leef met misdaad en geweld, en ons regering is net nergens nie. Dis een baie groot probleem. Dis waarschijnlijk een baie groter probleem in plattelandse gebiede, want niemand sien wat daar gebeur nie.
57:00
Dit krijg nie diezelfde aandag as wat in stedelike gebiede gebeur nie. Maar die skuld die voorlee voor een regering wat net eenvoudig nie sy werk doe nie. En ek begin al hoe meer dink nie meer dit kan doen nie. Indien daar diegene is wat het wil doen, kan hulle dit nie meer doen nie. En hierdie is een vroege waarschuwing van waarin ons op pad gaan wees as die proces nie baie vannacht beter bestuur en omgekeer word nie. Jy kom op een punt waar jy dan nie meer die processe kan verander nie. Ek dink nie ons is hulle op die punt nie, maar ons is waarschijnlijk baie naderdaan as het mensen en regering dink. En hierdie is het baie baie ernstige probleem wat baie vannacht en baie effectief hanteer sal moet word. Vraag is, wie kan dit doen? En dan bring het ons terug by ander goed wat relevant is.
57:58
ons sien al hoe meer hoe die Madlanga Commissie vir ons andei, dat ons staat in vorm het, maar onder die staat, onder die vorm, het ons toenemende korruptie en netwerke, wat eindelijk maar die staat uitgedruk het, en in eie belang functioneer. En dan begin jy hierdie reaksies van die gemeenskap krijg. Ja, die Madlanga Commissie natuurlijk ook baie interessant, en raak al hoe interessanter. Pieter, jy het so'n laatste gedachte dalkie oor die vraag wat gevraag is, wat betekent dit vir democratie?
58:28
Kijk, ek dink, mens moet maar syke burgerlijke samenlevingsorganisaties baie goed ophou. Natuurlijk is die March and March beweging het even sy ander focus. Dit is op misdaad, gemeenskapsveiligheid en dan onwettige emigratie. Dit is nou, en dit is een baie jong beweging, mens weet nog nie, Hierdie Gobezi Zuma, wat is haar rol, vanwaar kom sy nie, wat is hulle institutionele vermoe enzovoorts. En dan ken ons Afri Forum natuurlijk ook nou baie goed, dis een gevestigde netwerk, nie, vir gemeenskapsorganisering, onderwijs en dan, vooral vir rechtsstappe. So, Afri Forum werkt baie sterk binnen die grondwet.
59:09
en my sal net hoop, die ervaring van Gerrie Nel sal dan die maats in maats mense ook bewus maak, dat as hulle vir gemeenskap wil optrede, dat hulle daaran binnen die wet sal bly. My probleem net met Afreforum is, dat Afreforum na buiten, buiten die organisatie, al die instrumente van die constitutionele democratie gebruik, maar dat die interne bestuur by Afreforum vir my nie altyd so demokraties is, as wat ek sal wil hee, as ek commentator nie.
59:40
Goed, en daar gaan iemand jou weer bel. Piet, laatste punt hierover. Wat betekent dit voor democratie? Is dit een vraag wat relevant is in hierdie gesprek?
59:50
ek dink my punt is, dit is belangrike punt wat ek gemaakt het, wat is die primaire institutionele vijand van beide Afri Forum en Jacinto, hulle het vaard die hele tijd in, ten wat hulle noem die mainstream media, dit is News24, Netwerk24, RSG, dit is wat hulle vir ons tel platforms gee aan mense wat op een of andere manier kritiek uitspreek eens luf, hulle bys die drie weke langer helaas daar word geleverd, die uitstaande kenmerk van beide die groepen, die grondwet kan verander, dan gaan hulle doen. Terwijl die rest van ons elke druppel broek wat ons het, bereid is om te skenk om hierdie landse grondwet te beskerm. As hierdie mense bezig om die grondwet uit te daag en te probeer ondermijn. As jy ene doen, gaan die volgende ene in diezelfde ruimte vind om het te doen. Dit is slecht voor democratie, as rechtse etniese groepen en linkse etniese groepen een gemeenskapelike vijand vind in die middelgrond van die samenleving.
60:42
Kom, ons gaan internationaal vir ons met groet die oorlog in die Midden-Oosten dier voort. Petroprijse gaan weer die hoogt inskiet, maar die VSA het probleem so bekie nader aan sy voorstoep. Canada en die VSA kom net nie recht met die onderhandeling oor tariewe nie. Eerste minister van Canada, Mark Carney, het die naweeg gesê, hy sal die VSA's tariewe dollar vir dollar teenstaan. Die VSA het 50% tariefoogings geef op 20 miljard dollarse producte van Canada wat landbouwproducte insluit. Raul in Canada, hier is nou een land wat nie verder dier Trump geboelie wil word nie.
61:15
Ja, ek denk, jy kom op een punt, zekerwik, as jy maak aan nie is, waar jy besef, jy kan nie verder toegeen nie, en die gesprek kan jy nie so aangaan nie. As die mens gaan kyk na wat die verklaring wat Kani uitgereik het, nadat hulle nou, nadat die bekend is, daar is nie oor eenkomst nie. Effectief sê hy dat, behalwe die ekonomische schade wat het aanrug, hy is nie bereid om Canada's soevereiniteit op die spel te plaas, want Trump wil Canada's soevereiniteit inpak, En eindelijk vir Canada besluit wat mag hulle doen, met wie mag hulle samensprekingsvoer in die toekomst en waar mag hulle samensprekingsvoer. Nou dit is net vir geen selfrespekterende regering en vir al nie een wat die vermoe het wat Canada het, kan eenvoudig nie daar aan toegeel nie.
62:03
dit gaan die Kanadese definitief benadeel, maar ek denk die punt wat ons al die meer begin sien, is die nadele wat het ook binnen die VSA totgevolg het. Tot disver is dit nie direct gekoppel aan Trumpse leiderskap nie, alhoewel hy sy steenvlakke op rekordlaagte punte is vir die president op hierdie tyd, kom hy nog steeds weg met wat hy doen. Die vraag is, is hierdie een poging om je aandag weg te leid van die vastvou in die Iran-oorlog, en is dit werkelijk in belang van die VSA, of is dit een manier om bykie ander druk te plaas op een ander manier? Ek dink, dis die tweede keer wat Trump om misreken met Kaar nie, wat eenvoudig bereid is om te onderhandel, en dan op een punt sê, jammer, hierdie gaan nie vir ons werk nie, doen wat jy wil doen, ons gaan doen wat ons moet doen.
62:56
En die vorige ronde het Kaar nie uitgestap, en hy het die handelsoreenkomsten met China gaan sluit, Hy het baie nader aan die Europese Unie en aan NAVO begin beweeg, as wat selfs in die verlede die geval was, en hy bied omself aan en word in Europa gesien as die Europese Unie se verlenging in Noord-Amerika. En Trump hou nie daarvan nie. Die vraag is, gaan hy genoeg skade aanrig, aan Canada om kaniseer te maak, of gaan die Canadeese met patriotisme en een breidwilligheid om die gevolge te draag, hierdie kwestie hanteer, en kyk hoe Trump uitgerangeer word uit die politiekheid, want sy tijd kom tot die einde, talk nie, onmiddellik nie, maar dis baie duidelik, uhm, mens gaan moet sien wat gebeur. Die ander vraag is natuurlijk, wat is die sekundaire optrede wat kan volg? En ons het gesien hoe gevoelig is die Trump-administratie vir die dreigemente uit Canada uit oor bijvoorbeeld elektriciteitsverskaffing. Want dele van Noord-Amerika is afhankelijk van Canada vir elektriciteitsvoorsiening.
64:04
So hierdie kan nog een baie lelike gevecht word wat eiters negatieve gevolge gaan hee. En ek denk die vraag wat hier gevraag moet word, ongelukkig, like het my nie dit woord in Washington gevraag nie. In wiese belang en tot wat er doel word hierdie proces nou gedrijf? Want as jy die vraag eerlijk vir aan beantwoord, dan kan dit wat nou gebeur net eenvoudig nie toegelaat word nie.
64:30
Pieter Kani gaan dan ook en hy sê die tarieve is onekonomies en onrechtvaardig, so hy noem het somme op een naam.
64:38
Ek denk, Suzanne, wat hier op die spel is, is die feit dat elke land het sy nationale belange. So Amerika wil nou tariewe instel, daar sy logika daar achter en so meer, maar dan moet jy jou nationale belange daarom altyd met internationale samenwerking bemiddel, zou ek sê. En mens moet onthou, Amerika en Canada het een lang geschiedenis dat hulle geallieerd is, dat daar familiebetrekking tussen die twee lande is. dat daar betrekking is hoe hulle die werkelijkheid sien, die weet waardes wat hulle deel. En hulle kan nie van elkaar ontsnap nie, so dit is vir my soms moeilik om te verstaan precies wat die Amerikaanse motief met die tariewe is. En nou wil ek net een laaste punt maak. Die dieper gevaar vir my is dat diplomatie en gedeelde reels door blote logika van mag vervang word. Met ander woorde, hierdie kwestie dat tussen twee lande wat eindelijk lang pad met mekaar loopt, sal jy verwacht dat diplomatie en reels sal die deerslag gee en nou sit ons hier net, like my met mag, as die finale antwoord.
65:44
En ek dink dit is eindelijk een hartseerdag vir die Amerikaanse geschiedenis en sy grondwetelike en demokratiese beginsels wat het nog dier die eeuwe probeer aan taaf het. Bent, waarop stier hierdie af? Wat kan die uiteinde wees?
66:00
Ons verwacht dat Donald Trump uiteindelik die toneel verlaat. Hoopendelik vroeg as die repriekeinde beide huise verloor in die november verkiesing, anders moet ons nog een keer wacht. En hoopendelik, want die twee landese ekonomie is so geïntegreerd, dat het eindelik die enigste filosofie waar het kan uitdaal, is Trumps oppervlakkig opinie dat Canada een staat van Amerika moet wees. Dit is een type van arbitraire gedrag van een dictator of iemand die totaal misverstaan het van internationale verhoudings om Canada op die manier te bestuur. Beide lande gaan in een sekere mate seerkry, maar die belangrike ding is, Canada het rees begin, en ik denk Pieter het daar na voorbij is, het rees begin om in internationale verhoudings met die van China en andere Asiatische lande te verbreed, en uiteindelik sal die Amerikaans-Canadese verhouding, sal seker daar die skade lig. Ek weet het kan nooit gebeur nie, ek weet het sal nooit gebeur nie, maar ek wens die Europeans krijg een rigraad, samen met die Canadees, en skop die Amerikaners uit NATO uit te krijg klaar.
66:59
Dit was dan kommentaar vanavond. My gasse was Rylund Heenoot van Universiteit Pretoria, Professor Pieter Dievenage, onafhankelijke ontleder, en Professor Piet Kroukamp, politieke ontleder van die Noordwest-Universiteitse sakeskoom. My klankeregisseer is Luwana Beekes, en ek is Suzanne Paxton.